Verslag informatie avond Energie in de Wijk
Gijs Remmelts, Jilles van den Beukel

Het verduurzamen van oudere en monumentale woningen is nog niet voor iedereen gesneden koek. Dit bleek uit de vragen die leefden onder de ongeveer 55 bezoekers van de voorlichtingsavond die de wijkvereniging PAL op 24 september over dit onderwerp organiseerde.

Deskundigen van Erfgoed Leiden gaven een gedegen inleiding in de mogelijkheden en de voorwaarden om een pand in Leidse binnenstad te verduurzamen. De meestal oude panden met vaak een gemeentelijke- of rijksmonumentenstatus zijn geen dertien in een dozijn gevalletjes. Gelukkig geven de erfgoed- en duurzaamheidsadviseurs van Erfgoed Leiden elke woensdag van 11.30 tot 12.30 uur tips en persoonlijk advies in de foyer van het Leidse stadhuis. Ook bij EnergiekLeiden kun je terecht voor advies en informatie. Een schat aan technische details staan vermeld in de publicatie ‘een warme jas’. Dit boekwerk is een bundeling van de kennis over veel soorten constructies in historische gebouwen, hoe deze het beste kunnen worden verduurzaamd en wat ​hierbij de aandachtspunten zijn.

2025-09-24 Presentatie PAL- SO en LV met notities

Het tweede deel van de avond bespraken deelgroepen de onderwerpen isoleren, de warmtepomp en kleinschalige warmtenetten. Elk van deze onderwerpen werd ingeleid door een deskundige van EnergiekLeiden.

Met name het isoleren van huizen bleek een favoriet onderwerp. Isoleren is dan ook meestal de eerste stap in de verduurzaming van uw pand. Welke maatregelen kan je nemen, waar moet je beginnen? Voor de hand liggend is het om eerst de grootste tochtplekken aan te pakken en kieren te dichten. Isolatie van het dak is ook een belangrijke stap omdat daar vaak het grootste warmteverlies geleden wordt. Daarnaast is er natuurlijk dubbelglas, maar hier blijken verschillende opties te bestaan zoals HR dubbel plus-, monumenten- en vacuümglas. Tenslotte, en zeker niet onbelangrijk, gaan isolatiemaatregelen hand in hand met een goede ventilatie om (de verandering in) de vochthuishouding op orde te hebben.

Isoleren 24-9-2025
Energieverlieslijst

Een ander deel van de aanwezigen ging nader in op de mogelijke toepassing van warmtepompen voor de verwarming van de woning. Een deskundige van EnergiekLeiden gaf een overzicht van de verschillende type warmtepompen. Daarbij werd uitgelegd welke pomp het best paste bij welke situatie Bovendien een indicatie wat het aan gas- en kostenbesparing zou kunnen opleveren. Een praktische vuistregel om te bepalen of jouw huis geschikt is voor een warmtepomp, is om de temperatuur van cv-ketel stapsgewijs lager te zetten om te bepalen wat de minimumtemperatuur is om je huis comfortabel warm te houden. Als dat met keteltemperatuur van 60° of lager lukt, kun je het installeren van een warmtepomp overwegen. Lukt dit niet, dan dienen er eerst een aantal isolatiemaatregelen te worden genomen. Dit experiment kan ieder voor zich thuis uitvoeren. Overigens kan bij een hybride combinatie van een gas cv-installatie en een warmtepomp de gasinstallatie gebruikt worden voor de opvang van de koude pieken terwijl bij de minder koude periodes de warmtepomp het werk doet.

Wijkkrant PVT warmtepompen mei 2025
Wijkkrant – Gratis gas besparen met beter CV instellingen
Warmtepomp highlights (samenvatting)

Een derde groep ging nader in op het aanleggen van lokale warmtenetten. Dit gaat om initiatieven waarbij verschillende huishoudens een gezamenlijk warmtenet aan zouden leggen. Dit zijn projecten die vaak meer dan basiskennis vergen en een behoorlijke financiële investering vragen. Door de gezamenlijke aanpak kunnen zij organisatorisch complex zijn. Er zijn binnen Leiden enkele voorbeelden van dit soort kleinschalige installaties waarover via EnergiekLeiden nadere informatie kan worden verkregen. De gemeente Leiden voert momenteel een multi-warmtebronnen analyse uit waarbij wordt geïnventariseerd welke vormen van energieopwekking in de binnenstad mogelijk zouden kunnen zijn. De resultaten van dit onderzoek gecombineerd met de ervaring opgedaan bij andere projecten lijken een nuttig startpunt te zijn voor eventuele initiatieven.

Overigens is een belangrijke constatering bij de verduurzaming van uw huis dat het leefcomfort aanmerkelijk toe neemt. Dit is vaak een vergeten, maar wel belangrijke factor bij de afweging om al of niet te investeren in verduurzaming. Het gaat niet louter om het terugverdienen van de investering in geld; bij een nieuwe keuken of badkamer vraag je je ook niet af of je je geld terugverdient in contanten.

Hoe nu verder?

Actie 1
Relevante informatie en presentaties worden geplaatst in het dossier Energie in de Wijk op de website van PAL. Iedereen die zijn emailadres heeft achtergelaten, ontvangt dit verslag en zal in de toekomst op de hoogte worden gehouden van eventuele vervolgactiviteiten.

Actie 2
Een volgende voorlichtingsavond over isoleren in Q1 2026, met praktische zaken zoals vergunningen, technische oplossingen en de financiële consequenties. Ook gaan we het dan hebben over leningen en subsidies. Ook kijken we of we een meetcampagne kunnen optuigen waarbij warmte lekken van huizen in kaart worden gebracht. Op afspraak wordt dan een scan met een warmtecamera gemaakt bij de mensen thuis. Zodoende krijgt men inzicht waar het beste als eerste isolatie moet worden aangebracht.

Actie 3
Een informatiepunt met een spreekuur of een werkgroep voor vragen over energie en oude (monumentale) panden in het centrum. Dit moeten we verder onderzoeken.

Actie 4
De multi-warmtebronnen-analyse van de gemeente gebruiken als een startpunt voor een voorlichtingsavond over gemeenschappelijke warmteprojecten.

Natuurlijk staat de werkgroep open voor suggesties en vragen. Ook mensen, die een keer deel willen nemen aan de werkgroep, zijn van harte welkom. Contact kan worden opgenomen via energiewijk@palleiden.nl

Voor individueel advies kan iedereen zich natuurlijk wenden tot EnergiekLeiden en ErfgoedLeiden.

———————————————————————————–